Een ryokan is een traditionele Japanse herberg met kamers op tatamimatten, schuifwanden van papier en vaak een eigen warmwaterbad. Een verblijf is meer dan een slaapplek: de prijs omvat meestal een uitgebreid diner en ontbijt, het bad is een vast onderdeel van de avond en de gasten dragen een katoenen yukata. Ryokans zijn te vinden in heel Japan, van de oude stadswijken van Kyoto tot bronnendorpen in de bergen zoals Hakone.
Aankomst en de kamer
Inchecken gebeurt meestal vanaf drie uur 's middags. Bij de ingang gaan de schoenen uit en staan pantoffels klaar voor de gangen. Op de tatami van de kamer zelf lopen gasten op sokken of blote voeten; voor het toilet staan aparte pantoffels die daar ook blijven.
Bij aankomst schenkt het personeel vaak groene thee met een klein zoetje. In de kast liggen een yukata en een korte jas voor koelere avonden. De yukata wordt met de linkerkant over de rechterkant gesloten; andersom is voorbehouden aan overledenen. In de yukata lopen gasten door het hele gebouw en in bronnendorpen ook over straat.
Het bad
Veel ryokans liggen bij een onsen, een natuurlijke warmwaterbron, en hebben gescheiden baden voor mannen en vrouwen, binnen en soms buiten. In steden als Kyoto hebben ryokans vaker een bad met verwarmd kraanwater, vaak in een houten kuip.
De regels zijn overal hetzelfde. Eerst wast iedere gast zich zittend op een krukje bij de douches volledig schoon, pas daarna gaat hij het bad in. Zwemkleding wordt niet gedragen. Het kleine handdoekje gaat niet in het water, maar op het hoofd of op de rand, en lang haar wordt opgestoken. Veel ryokans weren tatoeages in de gedeelde baden; een privébad dat per tijdslot te reserveren is, biedt dan uitkomst.
Het kaiseki-diner
Het diner is een kaiseki: een reeks kleine gerechten die het seizoen en de streek volgen, zoals sashimi, gegrilde vis, gestoomde gerechten, soep, rijst en ingelegde groenten. In veel ryokans wordt het op de kamer geserveerd, in andere in een eigen eetruimte. Het tijdstip wordt bij aankomst afgesproken en ligt meestal tussen zes en half acht.
Tijdens het diner legt het personeel de futons op de tatami klaar. Het ontbijt de volgende ochtend is doorgaans Japans, met vis, rijst, misosoep, tofu en ingelegde groenten. Uitchecken gebeurt meestal rond tien uur. De gangen volgen een vaste opbouw, van kleine voorgerechten via rauwe vis en gegaarde gerechten naar rijst, soep en tot slot vers fruit of een zoet nagerecht.
Waar te overnachten
In Kyoto liggen veel ryokans in de oude wijken Gion en Higashiyama, op loopafstand van tempels en theehuizen. Daar staat de stadse ryokan centraal: houten gebouwen, kleine binnentuinen en een sobere, verfijnde keuken.
Hakone ligt ongeveer anderhalf uur per trein van Tokio, in het nationale park Fuji-Hakone-Izu. Het gebied is een van de bekendste bronnengebieden van het land, met ryokans langs rivieren en in de bossen, het Ashimeer en bij helder weer uitzicht op de Fuji. Vanuit Kyoto is ook Kinosaki Onsen goed bereikbaar, een dorp met zeven openbare baden waar gasten in yukata van bad naar bad lopen.
In Hakone is Owakudani een logische aanvulling op het verblijf: een vulkanisch dal met stoomwolken en zwaveldampen, waar eieren in het hete bronwater zwart koken. Vanuit de ryokan is het per bus of kabelbaan te bereiken.
Beste periode
Het voorjaar met de kersenbloesem en het najaar met het rode esdoornblad zijn de drukste en meest gevraagde periodes. De winter is bij uitstek het seizoen voor een buitenbad, zeker bij sneeuw. In de zomer is het vochtig en heet, wat een heet bad minder aantrekkelijk maakt.
Tarieven van ryokans gelden meestal per persoon en niet per kamer, inclusief diner en ontbijt. Alleenreizenden zijn niet overal welkom of betalen een toeslag, omdat kamers en maaltijden op twee of meer gasten zijn afgestemd. Reserveren gaat het beste ruim vooraf, zeker voor weekenden en Japanse feestdagen zoals de Golden Week eind april en begin mei.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een ryokan en een hotel in Japan?
Een ryokan heeft kamers met tatami en futons in plaats van bedden, en de prijs omvat meestal diner en ontbijt. Het bad, vaak een onsen, is een vast onderdeel van het verblijf.
Mag men met tatoeages in een onsen?
Veel onsen en ryokans weren tatoeages in de gedeelde baden, al wordt dat beleid steeds vaker versoepeld. Een privébad dat per tijdslot te reserveren is, is een gangbare oplossing.
Hoe draagt men een yukata?
De linkerkant gaat over de rechterkant en de obi, een smalle stoffen band, wordt rond de taille geknoopt. Andersom sluiten is gebruikelijk bij het kleden van overledenen en wordt daarom vermeden.
