Twee keer per dag valt een groot deel van de Waddenzee droog. In die paar uur tussen eb en vloed is het mogelijk om vanaf de Friese of Groningse kust te voet naar een eiland of zandplaat te lopen. Wadlopen gaat door zacht slik, over harde zandruggen en dwars door geulen waar het water tot boven de knie of hoger kan staan. Het mag alleen onder leiding van een erkende wadloopgids, die de getijden, het weer en de route kent.
De bekendste routes
De tocht naar Ameland begint bij Holwerd en is ongeveer 10 kilometer lang. Deelnemers zijn er zo'n 3,5 tot 4,5 uur mee bezig, door zandvlaktes, diepe geulen en stukken zwaar slik. Op het eiland brengt een tractor met een platte kar de groep naar de strandopgang bij Nes, waarna de terugreis per boot gaat.
Naar Schiermonnikoog bestaan meerdere routes. De lange tocht is rond de 17 kilometer en duurt ongeveer vijf uur; er zijn ook kortere varianten van 8 tot 11 kilometer, onder meer vanaf Paesens-Moddergat. De terugreis gaat met de veerboot naar Lauwersoog. De zware route is alleen bedoeld voor mensen met eerdere wadloopervaring.
De Engelsmanplaat is een onbewoonde zandplaat tussen Ameland en Schiermonnikoog. De tocht ernaartoe vanaf de Friese kust is 14 tot 17 kilometer en duurt ongeveer vier uur, heen en terug te voet of enkele reis met ophalen per boot.
Wat er onderweg gebeurt
Een tocht begint meestal bij de dijk, waar de gids de groep verzamelt en uitleg geeft over het tij en de route. Het eerste stuk is vaak het zwaarst: vlak onder de kust ligt dik, zacht slik waarin voeten bij elke stap wegzakken. Verder op het wad wordt de bodem harder en lopen deelnemers over zandplaten met ribbels, mosselbanken en schelpenvelden.
De gids stopt onderweg om te vertellen over het leven in de bodem, zoals wadpieren, kokkels en garnalen, en over de vogels die van dat voedsel leven. Met wat geluk liggen er zeehonden op een verre plaat. Het spannendste deel is het oversteken van een geul, waar het water tot aan de heupen of borst kan komen. Het tempo en de volgorde van de tocht zijn afgestemd op het moment waarop het water weer opkomt, dus de groep moet het tijdschema van de gids volgen.
Seizoen en getij
Het zomerseizoen voor wadlooptochten loopt van half april tot eind oktober, met de meeste tochten in mei tot en met september. Daarbuiten worden in beperkte mate wintertochten gelopen, met speciale kleding. De vertrektijd verschilt per dag, omdat die wordt bepaald door het tij. Bij harde wind, onweer of mist kan een gids een tocht afgelasten of inkorten.
Een wadlooptocht is altijd een groepstocht. Een gids neemt een beperkt aantal deelnemers mee, zodat de groep bij elkaar blijft en iedereen de aanwijzingen kan horen. Tochten raken in de zomer snel vol, vooral in het weekend en tijdens de schoolvakanties. Omdat het tij elke dag ongeveer een uur verschuift, kan een tocht zowel vroeg in de ochtend als in de middag beginnen.
Conditie en leeftijd
De eilandtochten zijn zwaar. Lopen door slik kost veel meer kracht dan wandelen op een pad, en in de geulen staat soms stroming. Voor de tochten naar Ameland en Rottumeroog geldt een minimumleeftijd van 14 jaar en een minimale lengte van 1,65 meter, vanwege de diepte van de geulen. Kortere zwerftochten langs de kust zijn geschikt vanaf 10 jaar en een goede kennismaking voor wie nog nooit heeft gewadlopen.
Ook voor wie fit is, zijn de eerste kilometers door het slik wennen. Een gelijkmatig tempo helpt meer dan snel lopen.
Wat mee te nemen
Schoenen die boven de enkel sluiten zijn noodzakelijk, omdat lage schoenen in het slik blijven steken. Veel wadlopers dragen oude hoge sportschoenen met sokken erover, of speciale wadloopschoenen. Verder zijn een korte broek of kleding die nat mag worden, een regenjack, zonnebrand, drinken en iets te eten nuttig. Droge kleren en een handdoek gaan in een waterdichte zak in de rugzak, voor na aankomst op het eiland.
Veelgestelde vragen
Mag men zonder gids wadlopen?
Nee, wadlopen over het open wad mag alleen onder leiding van een erkende wadloopgids. De gids kent de getijden, de geulen en de veilige route en kan een tocht bij slecht weer afgelasten.
Hoe lang duurt wadlopen naar Ameland?
De tocht vanaf Holwerd is ongeveer 10 kilometer en duurt 3,5 tot 4,5 uur. Met vervoer op het eiland en de terugreis per boot gaat er een groot deel van de dag mee heen.
Wat is de minimumleeftijd voor wadlopen?
Voor de tochten naar Ameland geldt een minimumleeftijd van 14 jaar en een lengte van 1,65 meter. Korte zwerftochten langs de kust kunnen vanaf 10 jaar.
