Onder Reims liggen de crayères: oude kalkgroeven die later in gebruik kwamen als wijnkelders. In het donker, bij een constante temperatuur, rijpen er miljoenen flessen champagne. Sinds 2015 staan de heuvels, huizen en kelders van de Champagne op de Werelderfgoedlijst van UNESCO, onder de naam Coteaux, Maisons et Caves de Champagne. Een bezoek aan een champagnehuis combineert een rondleiding door die kelders met uitleg over het maakproces en een proeverij.
De crayères onder Reims
De kalkgroeven onder de Saint-Nicaise-heuvel in Reims werden vanaf de derde eeuw uitgegraven om bouwmateriaal voor de stad te winnen. Vanaf het midden van de achttiende eeuw zagen champagnemakers de waarde van de ondergrondse ruimtes: altijd donker, trillingsvrij, een luchtvochtigheid van bijna honderd procent en een temperatuur rond 11 graden. Het netwerk onder de heuvel is volgens de UNESCO-beheerders zo'n 57 kilometer lang.
Een deel van de kelders bestaat uit hoge, piramidevormige holtes die meer dan dertig meter hoog kunnen zijn. Aan de wanden zijn op sommige plekken nog inscripties en gravures uit vroegere eeuwen te zien. Tijdens een rondleiding lopen bezoekers langs rekken met flessen die met de hals naar beneden staan, klaar om te worden ontdaan van het bezinksel.
Épernay en de Avenue de Champagne
Épernay ligt ongeveer een half uur rijden ten zuiden van Reims, aan de Marne. De Avenue de Champagne is anderhalve kilometer lang en telt een reeks statige herenhuizen en kastelen van champagnehuizen die zich hier vanaf de achttiende eeuw vestigden. Onder de laan liggen op meerdere niveaus kelders en gangen met een totale lengte van meer dan honderd kilometer.
Een wandeling over de laan is vrij toegankelijk. Verschillende huizen bieden rondleidingen en proeverijen, en langs de avenue zijn ook proeflokalen waar per glas geproefd kan worden. Rondom Épernay liggen de hellingen met wijngaarden die eveneens bij het werelderfgoed horen, zoals bij Hautvillers.
Hoe een bezoek verloopt
Een rondleiding duurt meestal een uur tot anderhalf uur. Een gids vertelt over de druivenrassen, de assemblage, de tweede gisting in de fles en het draaien van de flessen. Daarna volgt een proeverij van een of meer champagnes; bij uitgebreidere varianten gaat het om oudere jaargangen of een vergelijking tussen stijlen.
De grote huizen werken bijna allemaal met reserveringen op vaste tijdstippen, en in het voorjaar, de zomer en rond de feestdagen zijn de plekken snel vol. Naast de bekende namen zijn er ook kleinere familiebedrijven in de dorpen rond Reims en Épernay die op afspraak ontvangen, vaak met de wijnmaker zelf als gids. Rondleidingen worden meestal in het Frans en het Engels gegeven, met per taal eigen vertrektijden. Bij het reserveren wordt de taal gekozen, dus ook dat is een reden om vroeg te boeken.
Beste periode en bereikbaarheid
Het voorjaar en het najaar zijn aangenaam voor een bezoek. In september en begin oktober valt de oogst, wanneer de wijngaarden vol plukkers staan; sommige huizen beperken dan hun rondleidingen. In de kelders is het het hele jaar koel, dus een trui of jas hoort in elk seizoen mee.
Reims ligt ongeveer vier uur rijden van Utrecht. Met de hogesnelheidstrein is de stad vanaf Paris-Est in circa drie kwartier bereikbaar. Tussen Reims en Épernay rijden regionale treinen. De meeste kelders in Reims liggen op loopafstand of een korte rit van het centrum, waar ook de gotische kathedraal Notre-Dame staat, waar eeuwenlang de Franse koningen werden gekroond.
Combineren met
Tussen Reims en Épernay loopt een toeristische champagneroute door de wijndorpen van de Montagne de Reims. In Verzenay staat een vuurtoren midden tussen de wijngaarden, met een museum over de wijnbouw en een uitkijkpunt over de hellingen. In Hautvillers, boven de Marne, werkte de monnik Dom Pérignon in de abdij, waar hij ook begraven ligt.
In Reims staan naast de kathedraal ook het Palais du Tau, het vroegere aartsbisschoppelijk paleis, en de basiliek Saint-Remi op de Werelderfgoedlijst. Een weekend met een ochtend in de kelders, een middag in de binnenstad en een tweede dag in Épernay en de wijndorpen is goed te doen zonder haast.
Veelgestelde vragen
Moet een bezoek aan een champagnehuis in Reims gereserveerd worden?
Bij de meeste grote huizen wel, omdat rondleidingen op vaste tijden en met beperkte groepsgrootte plaatsvinden. In het hoogseizoen zijn populaire tijdstippen vaak weken van tevoren vol.
Wat zijn de crayères in Reims?
De crayères zijn oude kalkgroeven onder de Saint-Nicaise-heuvel, uitgegraven vanaf de derde eeuw. Champagnehuizen gebruiken ze sinds de achttiende eeuw als kelders, en sinds 2015 horen ze bij het UNESCO-werelderfgoed.
Is Reims of Épernay beter voor een champagnebezoek?
Reims heeft de bekende crayères en een historische binnenstad met de kathedraal, Épernay de Avenue de Champagne met veel huizen op loopafstand van elkaar. De twee liggen dicht genoeg bij elkaar om in een weekend te combineren.
